W obliczu narastającej wojny hybrydowej dostęp do wiarygodnych danych nawigacyjnych staje się fundamentalną kwestią bezpieczeństwa państwa oraz stabilności gospodarki. Polski Instytut Geodezji i Kartografii uruchomił zaawansowaną platformę RTGMS, która w czasie rzeczywistym monitoruje jakość sygnału satelitarnego nad naszym krajem i pozwala na błyskawiczną identyfikację anomalii. Nowe narzędzie deklasuje popularne dotychczas rozwiązania pod względem precyzji, rzucając zupełnie nowe światło na rzeczywistą skalę ingerencji w pasma GNSS płynących zza wschodniej granicy.
W obliczu narastającej wojny hybrydowej dostęp do wiarygodnych danych nawigacyjnych staje się fundamentalną kwestią bezpieczeństwa państwa oraz stabilności gospodarki. Polski Instytut Geodezji i Kartografii uruchomił zaawansowaną platformę RTGMS, która w czasie rzeczywistym monitoruje jakość sygnału satelitarnego nad naszym krajem i pozwala na błyskawiczną identyfikację anomalii. Nowe narzędzie deklasuje popularne dotychczas rozwiązania pod względem precyzji, rzucając zupełnie nowe światło na rzeczywistą skalę ingerencji w pasma GNSS płynących zza wschodniej granicy.
Nowa jakość w monitorowaniu przestrzeni radiowej
Uruchomienie systemu Real Time GNSS Monitoring System stanowi przełom w dostępności danych publicznych dotyczących bezpieczeństwa nawigacyjnego w Europie Środkowej. Dotychczas analitycy oraz opinia publiczna polegali głównie na serwisach takich jak GPSjam, które choć użyteczne, posiadają istotne ograniczenia technologiczne wynikające z metodologii zbierania danych. Globalne serwisy opierają się na raportach z systemów ADS-B montowanych w samolotach pasażerskich, co daje obraz sytuacji na wysokościach przelotowych, ale często nie odzwierciedla tego, co dzieje się przy powierzchni gruntu.
Polska platforma wykorzystuje gęstą sieć naziemnych stacji referencyjnych ASG-EUPOS oraz stacji naukowych, co pozwala na generowanie map o znacznie wyższej rozdzielczości i wiarygodności. Dzięki temu możliwe jest wykrycie nawet lokalnych zaburzeń sygnału, które mogą paraliżować precyzyjne rolnictwo, geodezję czy systemy sterowania dronami, a które byłyby niewidoczne dla sensorów umieszczonych na pułapie dziesięciu tysięcy metrów.
Rosyjskie systemy walki elektronicznej paraliżują Bałtyk
Analiza map generowanych przez system RTGMS potwierdza to, o czym od miesięcy informują wywiady wojskowe państw NATO oraz eksperci do spraw bezpieczeństwa lotniczego. Źródłem potężnych fal zakłóceń, które regularnie zalewają północną i wschodnią Polskę oraz basen Morza Bałtyckiego, jest zmilitaryzowany Obwód Królewiecki. To tam stacjonują rosyjskie systemy walki elektronicznej, takie jak „Tobol” czy „Krasucha”, zaprojektowane do tworzenia bąbli anty-dostępowych i dezorganizacji systemów dowodzenia przeciwnika.
Obserwujemy, że aktywność tych systemów nie jest stała i często koreluje z ważnymi wydarzeniami geopolitycznymi lub manewrami wojskowymi sojuszu północnoatlantyckiego w regionie. Nowe polskie narzędzie pozwala nie tylko potwierdzić fakt występowania ataku elektronicznego, ale także precyzyjnie określić jego zasięg, natężenie oraz czas trwania, co stanowi bezcenny materiał dowodowy i analityczny dla służb państwowych.
Różnice między zagłuszaniem a spoofingiem sygnału
Wartością dodaną nowej platformy jest możliwość głębszego zrozumienia natury problemów, z jakimi mierzą się odbiorniki nawigacyjne w naszej części Europy. Musimy rozróżniać prymitywne zagłuszanie, czyli jamming, od znacznie bardziej podstępnego spoofingu, który polega na emisji fałszywego sygnału imitującego satelity. Zagłuszanie skutkuje po prostu utratą pozycji, co jest uciążliwe, ale zazwyczaj natychmiast zauważalne dla użytkownika systemu.
Spoofing jest znacznie groźniejszy, ponieważ „oszukuje” odbiornik, sugerując mu, że znajduje się w zupełnie innym miejscu, na przykład na lotnisku oddalonym o setki kilometrów lub na terytorium wrogiego państwa. Zaawansowane algorytmy zastosowane w RTGMS pozwalają na identyfikację wskaźników jakościowych sygnału, takich jak stosunek sygnału do szumu czy liczba widocznych satelitów, co pomaga ekspertom odróżnić naturalne błędy atmosferyczne od celowego działania człowieka.
Wpływ anomalii na lotnictwo i nowoczesną gospodarkę
Bagatelizowanie problemu zakłóceń GPS jako jedynie niedogodności dla kierowców korzystających z nawigacji w smartfonie jest błędem, który może nas słono kosztować. Współczesna gospodarka i logistyka są uzależnione od precyzyjnego czasu i lokalizacji dostarczanej przez konstelacje GNSS, w tym europejski system Galileo czy amerykański GPS. Utrata sygnału oznacza wymierne straty finansowe dla firm transportowych, opóźnienia w łańcuchach dostaw oraz wstrzymanie prac budowlanych wymagających precyzyjnego pozycjonowania maszyn.
Sektor lotniczy odczuwa te skutki najbardziej dotkliwie, co zmusiło Europejską Agencję Bezpieczeństwa Lotniczego do wydania specjalnych biuletynów bezpieczeństwa dla rejonu Bałtyku. Choć samoloty posiadają systemy inercyjne pozwalające na bezpieczny lot bez GPS, to ciągłe alarmy w kokpicie i konieczność zmiany procedur podejścia do lądowania zwiększają obciążenie pracą załóg i obniżają margines bezpieczeństwa operacji lotniczych.
Dostęp do danych w czasie rzeczywistym dla każdego
Największą zaletą inicjatywy Instytutu Geodezji i Kartografii jest jej otwartość i demokratyzacja dostępu do wiedzy o stanie cyberprzestrzeni. Interfejs platformy został zaprojektowany w sposób czytelny, prezentując mapę Polski z nałożonymi kolorowymi kafelkami symbolizującymi jakość dostępności rozwiązań nawigacyjnych. Kolor zielony oznacza stabilną pracę systemów, natomiast barwy żółte i czerwone sygnalizują degradację sygnału lub jego całkowity brak.
Dzięki temu każdy obywatel, przedsiębiorca czy pilot drona może przed rozpoczęciem operacji sprawdzić aktualny stan „pogody” nawigacyjnej w swoim regionie. To buduje świadomość sytuacyjną społeczeństwa i pozwala lepiej przygotować się na ewentualne utrudnienia technologiczne, które stały się nieodłącznym elementem naszej codzienności w cieniu wschodniego konfliktu.
