Czym jest fenomen Rh-null?
System Rh, który decyduje o tym, czy mamy krew „plusową” czy „minusową”, jest w rzeczywistości niezwykle skomplikowany i składa się aż z 61 różnych antygenów. Większość ludzi posiada je wszystkie, a popularna grupa Rh- jest wynikiem braku tylko jednego z nich, antygenu D. Złota krew, czyli Rh-null, to medyczny fenomen polegający na tym, że w czerwonych krwinkach danej osoby brakuje wszystkich 61 antygenów z systemu Rh. Taka osoba nie ma więc ani plusa, ani minusa, jest całkowicie „pusta” w tym układzie.
Zjawisko to zostało po raz pierwszy opisane dopiero w drugiej połowie dwudziestego wieku i jest wynikiem niezwykle rzadkiej mutacji genetycznej. Zidentyfikowanie tak nielicznej grupy ludzi było i jest ogromnym wyzwaniem dla hematologów na całym świecie. Każdy nowy przypadek jest szczegółowo analizowany i dokumentowany. To właśnie ta ekstremalna rzadkość sprawia, że każda kropla tej krwi jest dosłownie na wagę złota, a jej posiadacze są pod specjalnym nadzorem.
Skarb dla medycyny.
Z medycznego punktu widzenia, krew Rh-null jest bezcennym darem i skarbem dla transfuzjologii. Ponieważ nie posiada ona żadnych antygenów z grupy Rh, teoretycznie może zostać przetoczona każdemu pacjentowi z rzadką grupą krwi w obrębie tego systemu, bez wywoływania reakcji immunologicznej. Czyni ją to idealnym uniwersalnym dawcą dla skomplikowanych przypadków hematologicznych. Jest ona w stanie uratować życie osobom, dla których znalezienie zgodnego dawcy graniczy z cudem.
Właśnie dlatego centra krwiodawstwa na całym świecie traktują zidentyfikowanych dawców złotej krwi z najwyższym priorytetem. Ich tożsamość jest często anonimowa, aby chronić ich prywatność i zapobiec wywieraniu na nich presji. To prawdziwi, cisi bohaterowie honorowego krwiodawstwa, których dobrowolne oddawanie krwi jest przechowywane w specjalnych, zamrożonych bankach krwi na wypadek sytuacji kryzysowej. To strategiczny zasób dla całej ludzkości.
Dar i przekleństwo.
Niestety, to co czyni złotą krew skarbem dla innych, jest jednocześnie największym przekleństwem dla jej posiadaczy. Osoba z grupą Rh-null, jeśli sama będzie potrzebowała transfuzji, na przykład po wypadku, może przyjąć tylko i wyłącznie krew Rh-null. Jej układ odpornościowy jest tak wyczulony, że potraktuje każdą inną, nawet „zwykłą” krew Rh- jako obcego intruza i natychmiast ją zaatakuje. Taka reakcja immunologiczna byłaby dla pacjenta śmiertelna.
Dla niespełna pięćdziesięciu osób na świecie oznacza to życie w ciągłym zagrożeniu. Znalezienie dla nich zgodnej krwi graniczy z cudem i wymaga globalnej współpracy między bankami krwi. Co więcej, sam brak antygenów Rh osłabia strukturę czerwonych krwinek. To sprawia, że posiadacze złotej krwi są często narażeni na przewlekłą anemię hemolityczną. Ich zdrowie jest więc stale monitorowane przez lekarzy.
Wyścig z czasem. Badania nad sztuczną krwią.
Ta ekstremalna rzadkość i ogromne ryzyko dla posiadaczy złotej krwi sprawiły, że naukowcy na całym świecie ścigają się z czasem, aby znaleźć rozwiązanie. Jednym z najbardziej obiecujących kierunków badań jest hodowanie sztucznej krwi w laboratorium. Celem jest stworzenie uniwersalnej krwi, która mogłaby być produkowana na masową skalę i nie wywoływałaby reakcji odpornościowej u żadnego pacjenta, w tym u osób z grupą Rh-null.
Obecnie badania skupiają się na tworzeniu czerwonych krwinek z komórek macierzystych, co jest procesem niezwykle skomplikowanym i kosztownym. Inne zespoły pracują nad modyfikacją krwi, na przykład świńskiej, aby była ona bezpieczna dla ludzi. Opracowanie technologii produkcji sztucznej krwi Rh-null byłoby prawdziwym przełomem w medycynie. Zapewniłoby to bezpieczeństwo nielicznym posiadaczom tej grupy i stworzyło zapas bezcennego leku dla reszty populacji.
Globalna sieć ratunku.
Dopóki sztuczna krew nie stanie się faktem, jedyną metodą ratowania życia osób z grupą Rh-null jest honorowe krwiodawstwo i ścisła, międzynarodowa współpraca. Na świecie jest obecnie zaledwie kilku aktywnych, anonimowych dawców tej bezcennej krwi. Ich donacje są traktowane jako strategiczny, globalny zasób. Krew jest natychmiast zamrażana i przechowywana w specjalnych warunkach w Międzynarodowym Banku Krwi Rzadkich Grup w Bristolu.
Kiedy gdziekolwiek na świecie pacjent ze złotą krwią potrzebuje transfuzji, uruchamiana jest skomplikowana, globalna procedura logistyczna. Liczy się każda minuta, aby dostarczyć zamrożony preparat na czas. To pokazuje, jak bardzo jesteśmy od siebie zależni. To także dowód na to, że oddawanie krwi to jeden z najpiękniejszych aktów solidarności, który w przypadku złotej krwi nabiera dosłownego znaczenia.
