Już w najbliższą niedzielę, 7 września, czeka nas jedno z najpiękniejszych i najbardziej wyczekiwanych zjawisk astronomicznych widocznych z Polski. Na wieczornym niebie dojdzie do całkowitego zaćmienia Księżyca, podczas którego nasz naturalny satelita przybierze niezwykłą, miedzianoczerwoną barwę. To właśnie z tego powodu zjawisko to jest potocznie nazywane „Krwawym Księżycem”. To rzadka i doskonała okazja do obserwacji astronomicznych, która nie wymaga specjalistycznego sprzętu i może być podziwiana przez każdego. Podpowiadamy, gdzie i o której godzinie najlepiej spojrzeć w niebo, a także jak przygotować się do sfotografowania tego niezwykłego spektaklu.
Czym jest Krwawy Księżyc? Wyjaśnienie zjawiska.
Całkowite zaćmienie Księżyca to zjawisko, które zachodzi, gdy Słońce, Ziemia i Księżyc ustawią się w jednej linii. Nasza planeta znajduje się wtedy dokładnie pośrodku i rzuca swój cień na powierzchnię Srebrnego Globu, zasłaniając go przed bezpośrednim światłem słonecznym. Jednak Księżyc nie znika wtedy całkowicie z naszego widoku. Zamiast tego przybiera on charakterystyczną, czerwoną barwę, a zjawisko to zawdzięczamy ziemskiej atmosferze.
Działa ona jak gigantyczny pryzmat, który rozszczepia światło słoneczne. Promienie o krótszej fali, czyli niebieskie i fioletowe, są najmocniej rozpraszane, nadając naszemu niebu błękitny kolor. Z kolei promienie o najdłuższej fali, czyli czerwone i pomarańczowe, są w stanie przeniknąć przez atmosferę i delikatnie oświetlić powierzchnię Księżyca, nawet gdy jest on w cieniu Ziemi. To dokładnie ten sam mechanizm, który odpowiada za czerwony kolor wschodów i zachodów Słońca.
Gdzie i kiedy oglądać zaćmienie w Polsce?
Tegoroczne, całkowite zaćmienie Księżyca będzie doskonale widoczne z terenu całej Polski. Rozpocznie się ono wieczorem, w niedzielę, 7 września, a jego kulminacyjny moment, czyli faza maksymalna, przewidziany jest na godzinę 20:13. To właśnie wtedy Księżyc będzie najgłębiej zanurzony w cieniu Ziemi i przybierze najbardziej intensywną, czerwoną barwę. Całe zjawisko będzie można obserwować gołym okiem.
Najważniejszym czynnikiem, który decyduje o sukcesie obserwacji, jest wybór odpowiedniego miejsca. Należy znaleźć lokalizację z odsłoniętym, wschodnim i południowo-wschodnim horyzontem, ponieważ to właśnie tam będzie wschodził i wędrował zaćmiony Księżyc. Absolutnie kluczowe jest unikanie zanieczyszczenia świetlnego, dlatego najlepiej wybrać się za miasto, na polanę, wzgórze lub nad jezioro, z dala od świateł latarni i budynków.
Jak przygotować się do obserwacji?
Obserwacja zaćmienia Księżyca jest niezwykle prosta i, w przeciwieństwie do zaćmień Słońca, w pełni bezpieczna dla naszych oczu. Nie potrzebujemy żadnych specjalnych filtrów ani okularów. Najlepszym instrumentem do podziwiania tego zjawiska astronomicznego jest nieuzbrojone oko, które pozwala na zobaczenie go w szerokim kontekście nocnego nieba. Jeśli jednak posiadamy zwykłą lornetkę, warto ją ze sobą zabrać. Pokaże ona znacznie więcej szczegółów na powierzchni Księżyca, takich jak kratery i morza księżycowe.
Należy pamiętać, że nasze oczy potrzebują około 20-30 minut, aby w pełni zaadaptować się do ciemności. Warto więc przybyć na miejsce obserwacji nieco wcześniej i unikać w tym czasie patrzenia w jasny ekran smartfona. Wrześniowe noce bywają chłodne, dlatego niezbędne będzie ciepłe ubranie, koc lub śpiwór, a także termos z gorącą herbatą. Wygodny leżak lub karimata pozwolą na komfortową obserwację bez bólu karku.
Fotografowanie zaćmienia Księżyca. Porady dla amatorów.
Uchwycenie na zdjęciu piękna Krwawego Księżyca jest w zasięgu niemal każdego posiadacza aparatu z trybem manualnym. Absolutnie niezbędnym elementem wyposażenia jest solidny statyw, który zapewni stabilność podczas długiego czasu naświetlania. Najlepsze efekty uzyskamy, korzystając z teleobiektywu o jak najdłuższej ogniskowej, powyżej 200 mm, który pozwoli na duże przybliżenie tarczy Księżyca. Konieczne będzie przełączenie aparatu w tryb manualny (M).
Ostrość najlepiej ustawić ręcznie, korzystając z podglądu na żywo i maksymalnego powiększenia. Jako punkt wyjścia można przyjąć następujące parametry, czułość ISO 400-800, przysłonę ustawioną na jak najniższą wartość, oraz czas naświetlania od 1 do 4 sekund. Wartości te należy jednak na bieżąco korygować, ponieważ jasność Księżyca będzie się zmieniać w trakcie trwania zaćmienia. Aby uniknąć poruszenia zdjęcia, najlepiej wyzwalać migawkę za pomocą samowyzwalacza lub pilota.
Nie przegap tego spektaklu.
Całkowite zaćmienie Księżyca widoczne w całości z terenu Polski to stosunkowo rzadkie zjawisko astronomiczne. Dlatego warto wykorzystać tę niezwykłą okazję i zaplanować sobie niedzielny wieczór pod gwiazdami. Najważniejszym czynnikiem, który może pokrzyżować nam plany, jest oczywiście pogoda. Przed wyjściem z domu należy koniecznie sprawdzić szczegółową prognozę pogody dla naszej okolicy. Nawet jeśli niebo będzie częściowo zachmurzone, warto zachować cierpliwość, ponieważ często pojawiają się kilkunastominutowe okna pogodowe.
To niepowtarzalna szansa na zobaczenie na własne oczy, jak działa niebiańska mechanika i jak nasza planeta potrafi rzucić cień na swojego naturalnego satelitę. To także doskonała okazja do spędzenia czasu z rodziną i przyjaciółmi, z dala od zgiełku miasta, i do podziwiania piękna nocnego nieba. Następna taka okazja może się nie powtórzyć przez kilka najbliższych lat.
